KRS 0001275372Paneikon Fundacja im. Kazimierza JałowczykaNIP 5253112565REGON 546045563fundacja@paneikon.org

Patron

Kazimierz Jałowczyk w kraciastej koszuli, w żółtej kuchni, patrzy w bok

Kazimierz Jałowczyk

Malarz, grafik, autor plakatów, pedagog i nauczyciel akademicki, doktor habilitowany sztuki. Urodzony 7 kwietnia 1949 roku w Nowosadach koło Grodna, na terenach dzisiejszej Białorusi. Przez całe dorosłe życie związany ze Słupskiem.

Wielki znawca architektury i malarstwa, pasjonat muzyki dawnej, zwłaszcza barokowej. Kochał naturę i drugiego człowieka. Miał samych przyjaciół i żadnych wrogów. Kotów wprawdzie nie rozumiał, ale darzył je wielką estymą.

Chłopiec z książką

Gdy przyszedł na świat, babcia Brygida, wiejska akuszerka, włożyła mu pod ramię książkę i wypowiedziała zaklęcie, by kochał książki. I tak się stało. Dorastał w wielojęzycznym domu pod Grodnem: modlono się tam po polsku, na co dzień mówiono gwarą polsko-białoruską, a matka, niegdyś chórzystka, śpiewała przy pracy łacińskie psalmy. Nikt nie uczył go rysunku, a jednak już w szkole narysował dzwonek tak, że wyglądał jak z prawdziwego mosiądzu.

Z dzieciństwa zapamiętał horyzont, błękitną linię, która, jak pisał, „nie dzieliła, a łączyła raczej” ziemię i niebo. Pod koniec lat pięćdziesiątych rodzina przeniosła się do Polski i zamieszkała w Słupsku.

Młody Kazimierz Jałowczyk z butelką w dłoni, z nogami opartymi wysoko na krześle, uśmiecha się do obiektywu
Kazimierz Jałowczyk w młodości, archiwum rodzinne

Toruń, Warszawa i lata niezależności

W 1967 roku rozpoczął studia na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Konserwacja zabytków okazała się dla niego zbyt ciasna, przeniósł się więc na grafikę i w 1973 roku obronił dyplom z sitodruku. Następnie studiował scenografię w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, w studium Józefa Szajny.

Od 1979 roku należał do słupskiego Klubu Plastyka. W latach osiemdziesiątych współtworzył z Januszem Boguckim wystawy kultury niezależnej: „Znak krzyża”, „Apokalipsę”, „Drogę świateł” i „Labirynt”. Na „Labiryncie” (1989), w podziemiach kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego na warszawskim Ursynowie, jego wielkoformatowy obraz kosmicznych mgławic otwierał wystawę. W Słupsku założył Pracownię Otwartą, do której mógł przyjść każdy. W 1985 roku został zatrzymany przez Służbę Bezpieczeństwa, a sąd zaocznie skazał go za „działalność antypaństwową”. Mimo to nie przestał tworzyć.

Nauczyciel

Przez ponad trzydzieści lat uczył sztuki: w Wojewódzkim Domu Kultury i w I Społecznym Liceum Ogólnokształcącym w Słupsku, a w latach 1999–2017 jako nauczyciel akademicki w Instytucie Wzornictwa Politechniki Koszalińskiej, gdzie kierował Pracownią Malarstwa. Zajęcia ze studentami często zamieniały się w ożywione dyskusje o wszystkim, we wspólne słuchanie płyt, a bywało, że i w degustację kaszubskiej tabaki. Pokazywał studentom filmy Felliniego i Pasoliniego, bo malarz musi najpierw nauczyć się patrzeć i myśleć. W 2007 roku obronił na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika doktorat „Portret imaginacyjny”, a w 2014 roku uzyskał na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku stopień doktora habilitowanego na podstawie pracy „Autonomia wyobraźni”.

Malarz, który wątpił

Jego obrazy zaczynają się od abstrakcji. Z kolejnych warstw koloru powoli wyłania się twarz kogoś, kto nigdy nie pozował przed sztalugą. Malował wiele płócien jednocześnie i krążył między nimi, aż zostawał ten jeden, ostatni. Ufał intuicji, którą określał najkrócej: „wiem, ale nie wiem skąd”.

Portret imaginacyjny był tematem jego doktoratu i wystawy w Bałtyckiej Galerii Sztuki w Ustce (2009). Kilka lat później rozpoczął osobny cykl: w latach 2013–2018 powstały „Portrety imaginacyjne PANEIKON”, 264 kompozycje w technice mieszanej na kartonie, ułożone w trzy części. Od tego cyklu fundacja wzięła swoją nazwę.

Przyjaciele

Na przestrzeni lat nawiązał wiele wartościowych relacji z ludźmi świata sztuki, muzyki, grafiki i nie tylko. Dla przyjaciół rysował: w latach 2018–2019 powstała seria plansz „DLA…”, w których litery ułożone są z codziennych przedmiotów, a w ostatnim polu kłębek nici prowadzi do imienia adresata. Rysował też portrety znajomych i dopisywał do nich teksty pełne czułości i humoru.

Był wolontariuszem Hospicjum Miłosierdzia Bożego w Słupsku, wspierał Stowarzyszenie „Piątka”, które pomaga dzieciom z niepełnosprawnościami, i działał w Bałtyckiej Fundacji Sztuki Współczesnej.

Zmarł 14 sierpnia 2021 roku w Słupsku.

Dorobek

Malarstwo

Cykl „Portret imaginacyjny”, temat doktoratu i wystawy w Bałtyckiej Galerii Sztuki w Ustce (2009). Cykl „Portrety imaginacyjne PANEIKON” (2013–2018). Natryskowe abstrakcje na blasze. Malowidła ścienne w Słupsku, m.in. w Teatrze Rondo.

Plakat

Tworzył plakaty do spektakli teatralnych (m.in. dla Teatru Rondo) i festiwali muzycznych. W latach 2000–2010 zaprojektował jedenaście plakatów Komeda Jazz Festival w Słupsku, pokazywanych później na wystawie „Polski plakat. Komeda Jazz Festival” w Muzeum Pomorza Środkowego (2019). Każdy z nich opowiadał dodatkową historię i dopowiadał coś od siebie do spektaklu czy koncertu.

Rysunek

Na przestrzeni lat stworzył setki rysunków. Część z nich komentowała bieżące wydarzenia, inne z humorem opisywały rzeczywistość. Co roku na Boże Narodzenie i Wielkanoc rozsyłał znajomym autorskie kartki świąteczne.

Słowo

Eseje i próby poetyckie. Tom „Pismo i pamięć” (Koszalin 2011), cykl tekstów o Słupsku „Obrazy (z) pamięci” (2010).

Wybrane prace

Kazimierz Jałowczyk – Portret na niebieskim tle, twarz w czerwieni i ochrze obwiedziona czarną linią
Kazimierz Jałowczyk – Portret na granatowo-fioletowym tle, różowa twarz i żółte ramiona
Kazimierz Jałowczyk, portret imaginacyjny: profil głowy w błękicie i ochrze na jasnym tle
Kazimierz Jałowczyk – Portret imaginacyjny o rozmytej, jasnej twarzy na turkusowym tle
Kazimierz Jałowczyk – Portret imaginacyjny na żółtym tle, zarys głowy fioletową linią
Kazimierz Jałowczyk – Twarz z czerwieni, granatu i fioletu
Kazimierz Jałowczyk – Rysunek DLA wszystkich, plansza z przedmiotów i kłębkiem
Kazimierz Jałowczyk – Lecący anioł narysowany czerwonym tuszem na niebieskim papierze
Kazimierz Jałowczyk – Mężczyzna z plecakiem prowadzi lisa na czerwonej nici
Kazimierz Jałowczyk – Dyptyk: igła z nicią w kształcie spirali i splątany kłąb

Kalendarium

Kazimierz Jałowczyk – Postać w czerwieni i błękicie na jasnym tle
Kazimierz Jałowczyk – cykl „Portret imaginacyjny”
1949
Urodzony 7 kwietnia w Nowosadach koło Grodna, w polskiej rodzinie.
1958–1959
Repatriacja do Polski. Rodzina osiada w Słupsku.
1967–1973
Studia na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu, dyplom z sitodruku.
1973–1975
Studium scenografii w ASP w Warszawie.
od 1979
Członek słupskiego Klubu Plastyka.
1979–1989
Wystawy kultury niezależnej z Januszem Boguckim.
1984–1993
Pracownia Otwarta przy Wojewódzkim Domu Kultury w Słupsku.
1989
Wielkoformatowy obraz kosmicznych mgławic na wystawie „Labirynt” w Warszawie.
1990–1999
Nauczyciel plastyki w I Społecznym LO w Słupsku.
1999–2017
Instytut Wzornictwa Politechniki Koszalińskiej, od 2008 kierownik Pracowni Malarstwa.
2000–2010
Jedenaście plakatów Komeda Jazz Festival w Słupsku.
2007
Doktorat „Portret imaginacyjny”, UMK w Toruniu.
2009
Wystawa „Portret imaginacyjny”, Bałtycka Galeria Sztuki, Ustka.
2011
Tom „Pismo i pamięć”. Wystawa plakatu w Szczecinie.
2013–2018
Cykl „Portrety imaginacyjne PANEIKON”: 264 kompozycje w trzech częściach. Robocza dokumentacja kolekcji jesienią 2018 roku.
2014
Habilitacja „Autonomia wyobraźni”, Wydział Grafiki ASP w Gdańsku.
2018–2019
Plansze „DLA…” dla przyjaciół.
2019
Plakaty na wystawie „Polski plakat. Komeda Jazz Festival”, Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku.
2021
Zmarł 14 sierpnia w Słupsku.

Newsletter

Dowiadujcie się pierwsi o naborach, stypendiach, wystawach i wydarzeniach fundacji.